Góc sức khoẻ, Bệnh thường gặp, Thận - tiết niệu, Thông tin sức khỏe
Nhiễm trùng tiết niệu là gì? Những điều bạn cần biết
Th10
Trong cuộc sống hiện đại, tình trạng nhiễm trùng tiết niệu (hay còn gọi là nhiễm trùng đường tiểu) ngày càng trở nên phổ biến, ảnh hưởng đến chất lượng sống của rất nhiều người, đặc biệt là phụ nữ. Vậy nhiễm trùng tiết niệu là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa ra sao? Bài viết dưới đây của Nhà thuốc Wellcare sẽ giúp bạn hiểu rõ về căn bệnh này và cách bảo vệ sức khỏe hệ tiết niệu hiệu quả.
1. Nhiễm trùng tiết niệu là gì?
Nhiễm trùng tiết niệu (Urinary Tract Infection – UTI) là tình trạng vi khuẩn xâm nhập và gây viêm nhiễm ở bất kỳ phần nào của hệ tiết niệu gồm: niệu đạo, bàng quang, niệu quản hoặc thận.
Tùy vào vị trí tổn thương, người ta chia làm:
Viêm niệu đạo: nhiễm trùng ở niệu đạo.
Viêm bàng quang: nhiễm trùng ở bàng quang.
Viêm bể thận: nhiễm trùng ở thận hoặc bể thận.
Phân loại theo mức độ
Nhiễm trùng tiết niệu không phức tạp: thường gặp ở người khỏe mạnh, không có dị tật hay bệnh nền.
Nhiễm trùng tiết niệu phức tạp: xảy ra ở người tiểu đường, có sỏi thận, mang thai, đặt ống thông tiểu, hoặc có bất thường giải phẫu.
Nhiễm trùng tiết niệu tái phát: xảy ra khi người bệnh mắc lại nhiều lần trong một năm.
Tình trạng kháng kháng sinh trong nhiễm trùng tiết niệu hiện nay đang là vấn đề đáng lo ngại, khiến việc điều trị khó khăn hơn và nguy cơ tái phát cao hơn.
2. Nguyên nhân gây nhiễm trùng tiết niệu
2.1. Vi khuẩn gây bệnh chủ yếu
Phần lớn các trường hợp nhiễm trùng tiết niệu do vi khuẩn Escherichia coli (E. coli) gây ra. Đây là loại vi khuẩn thường trú ở ruột già, có thể di chuyển từ hậu môn sang niệu đạo, đặc biệt ở phụ nữ.
Ngoài ra, các vi khuẩn khác như Klebsiella, Proteus, Enterococcus, Pseudomonas cũng có thể là nguyên nhân, nhất là trong trường hợp bệnh viện hoặc có ống thông tiểu.
2.2. Các yếu tố nguy cơ và thuận lợi
Một số yếu tố làm tăng nguy cơ mắc nhiễm trùng tiết niệu, bao gồm:
Giới tính: phụ nữ dễ mắc hơn nam giới do niệu đạo ngắn và gần hậu môn.
Hoạt động tình dục: quan hệ tình dục làm tăng khả năng vi khuẩn đi vào niệu đạo.
Dụng cụ tránh thai: sử dụng màng ngăn, chất diệt tinh trùng có thể thay đổi môi trường âm đạo.
Mãn kinh: giảm estrogen khiến niêm mạc niệu đạo mỏng, dễ tổn thương.
Tắc nghẽn đường tiểu: sỏi thận, u, hoặc trào ngược bàng quang – niệu quản làm ứ đọng nước tiểu, tạo môi trường cho vi khuẩn phát triển.
Sử dụng ống thông tiểu hoặc can thiệp phẫu thuật đường tiểu.
Bệnh nền: tiểu đường, suy giảm miễn dịch, béo phì.
Phụ nữ mang thai: thay đổi nội tiết và giải phẫu làm tăng nguy cơ nhiễm trùng.
3. Triệu chứng của nhiễm trùng tiết niệu
Tùy vào vị trí bị nhiễm trùng, các biểu hiện có thể khác nhau.
3.1. Nhiễm trùng tiết niệu dưới (niệu đạo, bàng quang)
Tiểu buốt, nóng rát khi đi tiểu.
Tiểu nhiều lần, tiểu gấp, cảm giác muốn tiểu liên tục.
Nước tiểu đục, có mùi hôi, đôi khi có máu.
Đau âm ỉ vùng bụng dưới hoặc vùng chậu.
3.2. Nhiễm trùng tiết niệu trên (thận, bể thận)
Sốt, rét run.
Đau lưng hoặc vùng hông.
Buồn nôn, nôn.
Mệt mỏi toàn thân, chán ăn.
3.3. Trường hợp đặc biệt
Một số người có thể bị nhiễm trùng tiết niệu không triệu chứng, tức là có vi khuẩn trong nước tiểu nhưng không biểu hiện ra ngoài — thường gặp ở người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc bệnh nhân tiểu đường.
4. Biến chứng nguy hiểm của nhiễm trùng tiết niệu
Nếu không được phát hiện và điều trị đúng cách, nhiễm trùng tiết niệu có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như:
Nhiễm trùng thận (viêm bể thận) dẫn đến tổn thương thận vĩnh viễn.
Nhiễm trùng huyết (sepsis) khi vi khuẩn lan vào máu.
Áp xe quanh thận, suy thận cấp.
Nhiễm trùng tái phát mạn tính gây suy giảm chức năng thận.
Phụ nữ mang thai có thể sinh non, thai nhi nhẹ cân.
5. Chẩn đoán nhiễm trùng tiết niệu
Để xác định bệnh và chọn phương án điều trị phù hợp, bác sĩ thường thực hiện:
5.1. Khai thác bệnh sử và thăm khám
Hỏi về triệu chứng tiểu buốt, tiểu rắt, đau vùng bụng dưới hoặc lưng.
Tiền sử bệnh, can thiệp tiết niệu, bệnh lý nền.
Khám lâm sàng vùng bụng và thắt lưng.
5.2. Xét nghiệm cần thiết
Tổng phân tích nước tiểu (U/A): phát hiện bạch cầu, hồng cầu, nitrit, vi khuẩn.
Cấy nước tiểu và làm kháng sinh đồ: xác định loại vi khuẩn và chọn kháng sinh phù hợp.
Xét nghiệm máu: đánh giá mức độ viêm, chức năng thận.
Siêu âm, CT scan hoặc nội soi bàng quang (nếu nghi ngờ bất thường cấu trúc).
6. Điều trị nhiễm trùng tiết niệu
Mục tiêu điều trị nhiễm trùng tiết niệu gồm: loại bỏ vi khuẩn, giảm triệu chứng, ngăn ngừa tái phát và biến chứng.
6.1. Nguyên tắc điều trị chung
Dùng kháng sinh phù hợp theo kháng sinh đồ
Uống đủ nước để tăng lượng nước tiểu, giúp đẩy vi khuẩn ra ngoài
Giữ vệ sinh vùng kín, vệ sinh đúng cách trước/sau quan hệ
Uống thuốc đúng liều, đúng thời gian — không tự ý dừng thuốc khi hết triệu chứng
Theo dõi đáp ứng điều trị: nếu sau 48–72 giờ không cải thiện, bác sĩ phải xem lại chẩn đoán và kháng sinh
6.2. Lựa chọn kháng sinh phổ biến
Tùy theo mức độ và loại nhiễm trùng, bác sĩ có thể chọn:
Nitrofurantoin
Fosfomycin
Trimethoprim-sulfamethoxazole (TMP-SMX)
Cephalosporin (như cephalexin, ceftriaxone)
Trong trường hợp nhiễm trùng thận nặng: đôi khi dùng fluoroquinolones (như levofloxacin, ciprofloxacin) — nhưng cần thận trọng do tác dụng phụ và vấn đề kháng thuốc.
Lưu ý: không phải mọi trường hợp nhiễm trùng tiết niệu đều cần dùng fluoroquinolones, đặc biệt với nhiễm khuẩn không phức tạp.
6.3. Xử lý các trường hợp đặc biệt
Nhiễm trùng tái phát: có thể xem xét kháng sinh liều thấp lâu dài, điều trị dự phòng, cân nhắc điều chỉnh yếu tố nguy cơ (quan hệ tình dục, vệ sinh…).
Nhiễm trùng ở người mang thai: phải điều trị cẩn trọng, lựa chọn kháng sinh an toàn cho thai nhi
Trường hợp có bất thường cấu trúc: cần phối hợp điều trị y khoa (sỏi, tắc nghẽn…)
Điều trị hỗ trợ: giảm đau, hạ sốt, bổ sung nước, nghỉ ngơi
6.4. Thời gian điều trị tham khảo
Thời gian dùng kháng sinh thường là:
3–5 ngày cho nhiễm trùng bàng quang đơn giản
7–14 ngày hoặc hơn cho nhiễm trùng thận hoặc nhiễm trùng phức tạp
3–6 tháng hoặc lâu hơn nếu điều trị dự phòng
(Tất cả thời gian trên cần tuân theo ý kiến bác sĩ, phụ thuộc kháng sinh đồ, mức độ bệnh lý.)
7. Cách phòng ngừa nhiễm trùng tiết niệu hiệu quả
Phòng bệnh luôn là biện pháp tốt nhất để tránh nhiễm trùng tiết niệu tái phát:
Uống đủ nước mỗi ngày (1,5–2 lít nếu không có chống chỉ định).
Đi tiểu ngay khi có nhu cầu, tránh nhịn tiểu.
Vệ sinh vùng kín đúng cách: rửa từ trước ra sau để tránh vi khuẩn từ hậu môn xâm nhập.
Đi tiểu sau khi quan hệ để loại bỏ vi khuẩn.
Không thụt rửa âm đạo sâu hoặc dùng dung dịch có hương liệu mạnh.
Mặc quần lót cotton thoáng mát, tránh quần bó.
Kiểm soát đường huyết ở bệnh nhân tiểu đường.
Bổ sung probiotic hoặc nước ép cranberry (nam việt quất) để hỗ trợ ngăn vi khuẩn bám dính.
Thăm khám định kỳ nếu có tiền sử nhiễm trùng tiết niệu tái phát.
Phụ nữ mang thai nên xét nghiệm nước tiểu định kỳ để phát hiện sớm vi khuẩn.
8. Kết luận
Nhiễm trùng tiết niệu là bệnh lý thường gặp nhưng hoàn toàn có thể phòng và điều trị hiệu quả nếu phát hiện sớm. Hãy lắng nghe cơ thể, chú ý các dấu hiệu bất thường như tiểu buốt, tiểu nhiều, nước tiểu đục… để kịp thời thăm khám.
Nhà thuốc Wellcare luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn trong việc tư vấn, lựa chọn thuốc điều trị và sản phẩm hỗ trợ phù hợp, giúp bạn nhanh chóng phục hồi sức khỏe và ngăn ngừa tái phát.
Wellcare Pharmacy – Đồng hành cùng sức khỏe gia đình bạn
Nhà thuốc Wellcare – Wellcare Pharmacy cung cấp các sản phẩm chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ hệ tiêu hóa và giúp trẻ bị táo bón điều trị hiệu quả. Liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn!
📞 Gọi ngay 0868.359.319 hoặc truy cập Fanpage Hệ thống Nhà thuốc Wellcare để nhận tư vấn miễn phí!
