Bệnh Ménière là một bệnh lý mạn tính của tai trong, gây ra các cơn chóng mặt kịch phát kèm giảm thính lực tiếp nhận dao động, ù tai và cảm giác đầy hoặc tức trong tai, thường ở một bên tai. Đây là bệnh không lây nhưng có xu hướng tái phát từng đợt và có thể dẫn đến nghe kém vĩnh viễn nếu kéo dài.

Định nghĩa

Bệnh Ménière (còn gọi là phù nội dịch mê nhĩ) là rối loạn tai trong ảnh hưởng đồng thời hệ thống thăng bằng và thính giác. Về lâm sàng, bệnh đặc trưng bởi bộ ba triệu chứng: chóng mặt xoay tròn từng cơn, nghe kém tiếp nhận dao động và ù tai có nguồn gốc từ tai trong.

Hội chứng Ménière hay bệnh Ménière bao gồm ba triệu chứng chính: chóng mặt, điếc và ù tai có nguyên nhân từ sự rối loạn tai trong. Bệnh thường gặp ở người trên 40 tuổi, nữ nhiều hơn nam.

Nguyên nhân

Cốt lõi bệnh sinh là tình trạng tăng áp lực và thể tích nội dịch trong mê đạo màng (endolymphatic hydrops), làm căng giãn các màng trong tai trong và rối loạn hoạt động tế bào lông cảm thụ thính giác và tiền đình. Sự thay đổi áp lực này gây “chập mạch” tạm thời hệ thống thăng bằng và nghe, tạo ra cơn chóng mặt, ù tai, đầy tai; về lâu dài có thể làm tổn thương không hồi phục các tế bào cảm thụ dẫn đến nghe kém tiến triển.

Triệu chứng điển hình

1. Chẩn đoán xác định

1.1. Lâm sàng

Bệnh nhân thường có các cơn chóng mặt xoay tròn dữ dội, kéo dài khoảng 20 phút đến vài giờ, kèm buồn nôn, nôn, vã mồ hôi. Trong hoặc quanh cơn, người bệnh nghe kém một tai kiểu tiếp nhận dao động (thường tần số thấp), ù tai và cảm giác đầy tức trong tai, sau nhiều năm các triệu chứng nghe kém và ù tai có thể trở nên dai dẳng.

Buồn nôn thường xảy ra khi chóng mặt đến mức cao nhất và nó làm giảm chóng mặt. Những triệu chứng này thường gây nhầm lẫn với chứng ăn không tiêu.

1.2. Cận lâm sàng

Thính lực đồ bộc lộ điếc do thần kinh cảm giác tần số thấp ở tai phải, điển hình trong bệnh Ménière bên phải.

Điện thính giác thân não –  auditory brain stem response (ABR) để khảo sát đường dẫn truyền của dây thần kinh thính giác từ ốc tai lên não.

CT hoặc MRI xương cá để loại trừ u dây thần kinh thính giác vì bệnh lý này có những triệu chứng tương tự như bệnh Ménière.

1.3. Tiêu chuẩn chẩn đoán

Năm 1972, Hiệp hội tai mũi họng và đầu mặt cổ Hoa Kỳ đã đưa ra tiêu chuẩn để chẩn đoán bệnh

• Điếc tiếp nhận tiến triển hoặc dao động
• Chóng mặt từng cơn kéo dài từ 20 phút đến 24 giờ nhưng không mất ý thức và có xuất hiện động mắt
• Ù tai thường ở một bên
• Cơn chóng mặt có lúc thoái triển, có lúc bùng phát

2. Chẩn đoán phân biệt

• U dây thần kinh VIII
• Migraine
• Viêm dây thần kinh tiền đình
• Cơn chóng mặt kịch phát lành tính (BPPV)
• Suy động mạch thân nền

Điều trị

Điều trị bệnh Ménière hiện chưa có cách chữa khỏi hoàn toàn, mục tiêu là: giảm số và mức độ cơn chóng mặt, hạn chế tiến triển nghe kém, cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.

Nguyên tắc chung

Điều trị tiến hành theo bậc: thay đổi lối sống và thuốc uống là nền tảng, sau đó mới đến tiêm thuốc qua tai giữa và phẫu thuật khi chóng mặt vẫn không kiểm soát được. Phác đồ cần được cá thể hoá theo tần suất cơn, mức độ nghe kém, nghề nghiệp và bệnh nền (tăng huyết áp, suy thận, tự miễn…).

Thay đổi lối sống

Chế độ ăn giảm muối là biện pháp nền tảng; nhiều hướng dẫn khuyên hạn chế khoảng 1500–2000 mg natri mỗi ngày để giảm tích tụ dịch nội dịch. Nên giảm cà phê, nước tăng lực, rượu và tránh thuốc lá, đồng thời ngủ đủ, giảm stress vì các yếu tố này có thể kích phát cơn chóng mặt.

Điều trị nội khoa

Thuốc lợi tiểu (nhóm thiazid, ức chế carbonic anhydrase, lợi tiểu thẩm thấu) kết hợp chế độ ăn ít muối được dùng khá phổ biến, cho thấy hiệu quả kiểm soát chóng mặt và ù tai, dù cải thiện thính lực còn hạn chế. Tổng quan tại Việt Nam kết luận thuốc lợi tiểu đường uống nói chung an toàn, thuận tiện cho điều trị dài hạn bệnh Ménière.

Betahistine là thuốc được dùng rộng rãi để giảm số cơn và mức độ chóng mặt, đồng thời hỗ trợ giảm ù tai, buồn nôn; thường cần dùng liên tục vài tuần đến vài tháng để đạt hiệu quả tối ưu. Một số hướng dẫn châu Âu gần đây đánh giá hiệu quả betahistine còn chưa thật chắc chắn về bằng chứng, do đó khuyến nghị nếu dùng cần có kế hoạch đánh giá lại và ngừng thử sau một thời gian.

Thuốc trong cơn cấp

Trong cơn chóng mặt dữ dội có thể dùng thuốc ức chế tiền đình và thuốc chống nôn ngắn hạn để giảm chóng mặt, buồn nôn, nôn; chỉ nên dùng tối đa khoảng 24 giờ vì dùng kéo dài có thể cản trở quá trình bù trừ tiền đình. Một số trường hợp bác sĩ cân nhắc thêm benzodiazepin liều ngắn ngày cho cơn rất nặng, nhưng cần thận trọng vì nguy cơ an thần, lệ thuộc thuốc và té ngã.

Tiêm thuốc qua màng nhĩ

Tiêm steroid qua màng nhĩ (transtympanic steroids) được xem là bước can thiệp tối thiểu khi điều trị nội khoa thất bại, giúp giảm số cơn chóng mặt mà ít nguy cơ làm nặng thêm nghe kém. Tiêm gentamicin qua màng nhĩ là phương pháp huỷ một phần chức năng tiền đình bên tai bệnh để kiểm soát chóng mặt, hiệu quả cao nhưng có nguy cơ làm giảm thính lực vĩnh viễn nên chỉ dùng cho ca nặng, kháng trị và phải được giải thích kỹ trước khi làm.

Phẫu thuật

Phẫu thuật túi nội dịch (giảm áp, đặt dẫn lưu, đôi khi kết hợp tiêm steroid tại túi) là lựa chọn phẫu thuật bảo tồn, nhằm giảm áp lực nội dịch, kiểm soát chóng mặt trong các ca Ménière khó điều trị nhưng vẫn muốn bảo tồn chức năng tai trong. Các phẫu thuật phá huỷ như cắt dây tiền đình, cắt mê nhĩ hoặc labyrinthectomy được cân nhắc cuối cùng cho bệnh nhân một bên, đã mất thính lực đáng kể, chóng mặt rất nặng và thất bại với mọi biện pháp bảo tồn.

Phục hồi chức năng và hỗ trợ

Phục hồi tiền đình bằng bài tập thăng bằng được khuyến cáo cho bệnh nhân còn cảm giác chao đảo giữa các cơn, giúp não thích nghi và giảm chóng mặt kéo dài. Nếu đã có nghe kém mạn tính, máy trợ thính hoặc cấy ghép (tuỳ mức độ) có thể cải thiện nghe và giao tiếp cho người bệnh Ménière .

Wellcare Pharmacy – Đồng hành cùng sức khỏe gia đình bạn

Nhà thuốc Wellcare – Wellcare Pharmacy cung cấp các sản phẩm chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ hệ tiêu hóa và giúp trẻ bị táo bón điều trị hiệu quả. Liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn!

📞 Gọi ngay 0868.359.319 hoặc truy cập Fanpage Hệ thống Nhà thuốc Wellcare để nhận tư vấn miễn phí!