Góc sức khoẻ, Thông tin sức khỏe
Mệt mỏi và mất ngủ sau Tết: Bí quyết phục hồi cơ thể nhanh
Th12
1. Vì sao sau Tết lại mệt mỏi hơn lúc đi làm?
Nhiều người sau kỳ nghỉ Tết thường chia sẻ cùng một cảm giác:
Đầu óc nặng nề, uể oải, khó tập trung, người không muốn làm gì, chỉ muốn nằm. Đó chính là mệt mỏi sau Tết, một trạng thái rất phổ biến chứ không hề “yếu đuối” như nhiều người nghĩ.
Có vài nhóm nguyên nhân chính:
Rối loạn nhịp sinh học
Thức khuya nhiều ngày, dậy muộn, ăn uống thất thường làm đồng hồ sinh học bị đảo lộn.
Cơ thể không phân biệt được khi nào nên tỉnh táo, khi nào nên ngủ, dẫn đến vừa buồn ngủ vừa mệt mỏi suốt cả ngày.
Ăn uống quá tải nhưng thiếu lành mạnh
Nhiều thịt mỡ, đồ chiên rán, bánh kẹo, nước ngọt, rượu bia, ít rau xanh, ít trái cây tươi.
Hệ tiêu hóa phải làm việc liên tục, dẫn đến đầy bụng, khó tiêu, rối loạn tiêu hóa, gây cảm giác mệt mỏi, nặng người.
Thiếu vận động, ít ra ngoài trời
Hầu hết thời gian là ngồi, nằm, xem tivi, chơi điện thoại, tụ tập trong nhà.
Tuần hoàn máu chậm lại, trí não kém minh mẫn, cơ bắp rã rời, gây mệt mỏi toàn thân.
Áp lực trở lại công việc, tài chính, các mối quan hệ
Hết Tết là lúc phải đối mặt lại với công việc, chỉ tiêu, nợ nần, chi tiêu Tết…
Tâm lý lo lắng, buồn sau Tết (post-holiday blues) khiến tinh thần nặng nề, mất động lực, dễ mệt mỏi kéo dài.
Kết quả là sau vài ngày vui chơi, chúng ta bước vào năm mới trong trạng thái cơ thể rối loạn, tinh thần không sẵn sàng, dễ mệt mỏi và mất ngủ.
2. Nhịp sinh học bị đảo lộn: gốc rễ của mệt mỏi và mất ngủ
Cơ thể người có một “đồng hồ sinh học” điều khiển nhịp ngủ – thức, tiết hormone, thân nhiệt… Nhịp này chịu ảnh hưởng lớn của ánh sáng, giờ ăn và giờ ngủ.
Trong Tết:
Thức khuya xem pháo hoa, tụ tập bạn bè, chơi game, lướt mạng.
Ngủ bù vào buổi sáng hoặc thậm chí ngủ đến trưa.
Ăn đêm, ăn muộn, ăn không đúng bữa.
Khi đó:
Melatonin (hormone điều khiển giấc ngủ) bị tiết sai thời điểm.
Cortisol (hormone tỉnh táo) cũng rối loạn, có thể cao vào buổi tối, thấp vào buổi sáng.
Hậu quả: Đêm khó ngủ, ngủ không sâu, sáng dậy mệt mỏi, nặng đầu, trưa lại buồn ngủ, chiều uể oải.
Nếu sau Tết không điều chỉnh lại nhịp sinh học, tình trạng mệt mỏi và mất ngủ có thể kéo dài nhiều tuần.
3. Dấu hiệu thường gặp của mệt mỏi sau Tết
Một số biểu hiện hay gặp:
Cảm giác uể oải, nặng người, thiếu năng lượng, chỉ muốn nằm nghỉ.
Ngủ nhiều nhưng dậy vẫn mệt mỏi, không thấy sảng khoái.
Khó tập trung làm việc, dễ quên, làm việc chậm chạp.
Hay cáu gắt, khó chịu, dễ nổi nóng hơn bình thường.
Chán ăn hoặc ăn không ngon, bụng khó chịu, dễ đầy hơi, rối loạn tiêu hóa.
Mất ngủ, khó ngủ lại, ngủ chập chờn, dậy giữa đêm.
Những dấu hiệu này đa phần chỉ là rối loạn chức năng tạm thời. Tuy nhiên, nếu mệt mỏi kéo dài trên 2–4 tuần, ảnh hưởng nặng đến sinh hoạt, cần đi khám để loại trừ bệnh lý nội khoa hoặc rối loạn lo âu, trầm cảm.
4. Nguyên tắc “3 trụ cột” để hết mệt mỏi sau Tết
Để phục hồi nhanh, nên tập trung vào 3 trụ cột chính:
Ngủ – nghỉ hợp lý.
Ăn uống lại cho cân bằng.
Vận động nhẹ nhưng đều.
Các khuyến cáo từ các bài viết y khoa trong nước về hồi phục sức khỏe sau Tết cũng nhấn mạnh 3 yếu tố này.
5. Thiết lập lại giấc ngủ: bước quan trọng nhất để giảm mệt mỏi
5.1. Cố định giờ ngủ và giờ dậy
Chọn một giờ đi ngủ và một giờ thức dậy phù hợp (ví dụ ngủ 22h30, dậy 6h00) và cố gắng duy trì liên tục, kể cả cuối tuần.
Tránh ngủ nướng sau Tết, vì càng ngủ muộn, đồng hồ sinh học càng lệch, mệt mỏi càng kéo dài.
Mục tiêu: Sau 3–7 ngày, cơ thể sẽ dần “nhớ” lại nhịp cũ, giúp buồn ngủ đúng giờ, tỉnh táo hơn vào buổi sáng.
5.2. Hạn chế màn hình trước khi ngủ
Ánh sáng xanh từ điện thoại, máy tính, TV làm não hiểu nhầm là đang ban ngày, ức chế melatonin, khiến khó ngủ và mất ngủ, kéo theo mệt mỏi ngày hôm sau.
Tốt nhất tắt màn hình trước giờ ngủ 60 phút.
Nếu buộc phải dùng, hãy bật chế độ ánh sáng ban đêm (Night Shift) và giảm độ sáng.
5.3. Tạo “nghi thức” thư giãn trước khi ngủ
Một chuỗi hoạt động lặp lại mỗi tối sẽ giúp não hiểu rằng “đã đến giờ nghỉ”:
Tắm nước ấm hoặc ngâm chân nước ấm 10–15 phút.
Nghe nhạc nhẹ, đọc sách giấy thay vì lướt mạng.
Tập vài động tác kéo giãn, yoga nhẹ hoặc bài thở sâu để giảm mệt mỏi thần kinh.
5.4. Ngủ trưa đúng cách
Ngủ trưa có thể giúp giảm mệt mỏi, nhưng nếu ngủ sai cách sẽ làm bạn mệt hơn.
Chỉ nên ngủ 15–20 phút, trước 15h.
Không ngủ trưa ngay sau khi ăn no.
Tránh ngủ 1–2 giờ, dễ choáng váng, nặng đầu khi thức dậy.
6. Ăn uống thông minh để giảm mệt mỏi
6.1. Uống đủ nước
Sau Tết, cơ thể thường thiếu nước do ăn mặn, uống rượu, uống ít nước lọc. Mất nước làm máu đặc lại, tuần hoàn kém, não thiếu oxy, gây mệt mỏi và đau đầu.
Nên uống khoảng 1,5–2 lít nước/ngày (nếu không có bệnh tim, thận).
Ưu tiên nước lọc, nước ấm, có thể thêm chanh, sả, gừng, hoặc nước dừa, nước canh rau.
Hạn chế nước ngọt có gas, nước tăng lực, vì dễ làm cơ thể “tụt năng lượng” sau đó.
6.2. Ăn thanh đạm, nhiều rau, giảm dầu mỡ
Cơ thể đã quá “vất vả” vì đồ chiên rán, thịt mỡ, bánh kẹo trong Tết. Sau Tết nên:
Tăng rau xanh, trái cây tươi: giúp bổ sung vitamin, khoáng chất, chất xơ, hỗ trợ gan thải độc, ruột hoạt động tốt hơn.
Chọn đạm nạc, dễ tiêu: cá, gà bỏ da, đậu hũ, trứng.
Giảm tối đa đồ chiên, xào nhiều dầu, nội tạng, thức ăn nhanh.
Ăn uống cân bằng giúp cơ thể bớt nặng nề, giảm đầy bụng, từ đó giảm mệt mỏi.
6.3. Bổ sung chất chống oxy hóa và vitamin nhóm B
Một số bài viết về sức khỏe sau Tết gợi ý bổ sung:
Thực phẩm giàu vitamin nhóm B: ngũ cốc nguyên cám, trứng, sữa, thịt nạc, các loại đậu; giúp chuyển hóa năng lượng tốt hơn, giảm mệt mỏi.
Thực phẩm giàu vitamin C, E: cam, bưởi, kiwi, các loại hạt; hỗ trợ hệ miễn dịch, giảm stress oxy hóa sau giai đoạn ăn uống, thức khuya nhiều.
6.4. Hạn chế cafein và rượu bia
Một ít cà phê buổi sáng có thể giúp tỉnh táo, nhưng uống nhiều, uống chiều/tối sẽ làm mất ngủ, tăng mệt mỏi.
Sau Tết, nên tạm dừng hoặc hạn chế rượu bia để gan, não và hệ thần kinh có thời gian phục hồi.
7. Vận động nhẹ nhàng: thuốc “giải” mệt mỏi rẻ mà hiệu quả
Nhiều nghiên cứu và khuyến cáo trong nước đều nhấn mạnh: sau Tết, muốn hết mệt mỏi, cần vận động chứ không nên chỉ nằm nghỉ.
7.1. Đi bộ và tập nhẹ mỗi ngày
Bắt đầu với 20–30 phút đi bộ nhanh mỗi ngày, tốt nhất là ngoài trời, gần cây xanh.
Có thể thêm vài động tác kéo giãn, squat nhẹ, chống đẩy giản lược.
Vận động giúp:
Tăng tuần hoàn máu đến não và cơ, giảm mệt mỏi.
Cải thiện tâm trạng, kích thích tiết endorphin – “hormone hạnh phúc”.
7.2. Yoga, thiền, bài tập thở
Các tài liệu về giấc ngủ và stress khuyến khích:
Yoga nhẹ buổi tối giúp giảm căng cơ, giải phóng stress, hỗ trợ ngủ ngon.
Thiền 5–10 phút trước khi ngủ giúp giảm lo âu, bớt suy nghĩ vẩn vơ.
Tập thở chậm, sâu bằng bụng giúp giảm nhịp tim, thư giãn thần kinh, rất tốt khi thấy mệt mỏi, hồi hộp.
8. Chăm sóc tinh thần: “gỡ nút” cảm xúc sau Tết
“Mệt mỏi” không chỉ đến từ cơ bắp hay dạ dày, mà còn đến từ tâm trí. Nhiều người sau Tết có cảm giác chán nản, trống trải, lười làm việc, không có động lực, được mô tả như “hội chứng sau Tết”.
8.1. Chấp nhận cảm giác mệt mỏi là bình thường
Sau một kỳ nghỉ dài, cảm giác lười biếng, mệt mỏi, chưa bắt nhịp được với công việc là hoàn toàn bình thường, không phải “yếu kém”.
Việc tự trách mình, so sánh với người khác chỉ làm căng thẳng hơn, làm mệt mỏi kéo dài.
8.2. Lên kế hoạch lại một cách nhẹ nhàng
Các bài viết về phục hồi sức khỏe sau Tết đều gợi ý:
Chia nhỏ công việc, ưu tiên theo mức độ quan trọng.
Ngày đầu đi làm sau Tết, không nên đặt kỳ vọng quá cao, hãy coi như “khởi động lại”.
Khi có kế hoạch rõ ràng, não bớt rối, giảm lo âu, giúp giảm mệt mỏi tinh thần.
8.3. Dành thời gian cho hoạt động thư giãn
Nghe nhạc nhẹ, đọc sách, nói chuyện với người thân, đi bộ công viên.
Hạn chế lướt mạng xã hội quá nhiều, vì dễ so sánh, dễ cảm thấy mình “thua kém” hoặc “lỡ nhịp”, làm tăng áp lực vô hình.
9. Khi nào mệt mỏi sau Tết là dấu hiệu đáng lo?
Phần lớn trường hợp mệt mỏi sau Tết lành tính, sẽ tự cải thiện trong vòng 3–10 ngày nếu ăn ngủ, vận động hợp lý.
Tuy nhiên, cần đi khám nếu:
Mệt kéo dài trên 2–4 tuần, không cải thiện dù đã điều chỉnh lối sống.
Kèm khó thở, hồi hộp, đau ngực, chóng mặt nhiều.
Sụt cân không chủ ý, chán ăn, mất ngủ triền miên.
Thường xuyên buồn bã, mất hứng thú với mọi việc, có ý nghĩ tiêu cực.
Đây có thể là dấu hiệu của bệnh lý nội khoa (tim mạch, tuyến giáp, thiếu máu, gan, thận…) hoặc vấn đề sức khỏe tâm thần (lo âu, trầm cảm) cần được bác sĩ đánh giá chuyên sâu.
10. Tóm tắt bí quyết xua tan mệt mỏi và mất ngủ sau Tết
Để cơ thể phục hồi nhanh sau Tết, có thể ghi nhớ ngắn gọn:
Thiết lập lại giờ ngủ – giờ dậy cố định, hạn chế màn hình buổi tối, tạo thói quen thư giãn trước ngủ.
Uống đủ nước, ăn nhiều rau xanh, trái cây, đạm nạc; giảm đồ chiên rán, bánh kẹo, rượu bia.
Vận động nhẹ nhàng mỗi ngày: đi bộ, yoga, kéo giãn, bài tập thở sâu.
Sắp xếp lại công việc sau Tết, tránh ôm đồm, cho phép bản thân “khởi động lại” từ từ.
Theo dõi mệt mỏi; nếu kéo dài kèm triệu chứng bất thường, nên đi khám sớm.
Wellcare Pharmacy – Đồng hành cùng sức khỏe gia đình bạn
Nhà thuốc Wellcare – Wellcare Pharmacy cung cấp các sản phẩm chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ hệ tiêu hóa và giúp trẻ bị táo bón điều trị hiệu quả. Liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn!
📞 Gọi ngay 0868.359.319 hoặc truy cập Fanpage Hệ thống Nhà thuốc Wellcare để nhận tư vấn miễn phí!
