Phần lớn các trường hợp viêm dạ dày ruột ở trẻ có thể khỏi sau 3–7 ngày nếu được bù nước, dinh dưỡng và nghỉ ngơi hợp lý. Tuy nhiên, nhiều cha mẹ vì lo lắng hoặc thiếu hiểu biết đã vô tình mắc những sai lầm trong chăm sóc, khiến tình trạng của bé nặng hơn hoặc kéo dài dai dẳng.

1. Tổng quan về viêm dạ dày ruột ở trẻ em

Viêm dạ dày ruột ở trẻ em là tình trạng niêm mạc dạ dày và ruột bị viêm, thường do nhiễm virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng. Bệnh phổ biến nhất ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt trong các giai đoạn giao mùa hoặc khi thời tiết nóng ẩm.

Các tác nhân thường gặp nhất là rotavirus, norovirus, E. coli, Salmonella, hoặc Campylobacter. Bệnh có thể khiến trẻ nôn ói, tiêu chảy, sốt, chán ăn và mất nước nhanh chóng nếu không được chăm sóc đúng cách.

2. Sai lầm thường gặp khi chăm sóc trẻ bị viêm dạ dày ruột

Sai lầm 1: Tự ý dùng thuốc cầm tiêu chảy hoặc kháng sinh

Một trong những sai lầm phổ biến nhất là cho trẻ uống thuốc cầm tiêu chảy như Loperamid hoặc tự mua kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Thực tế, tiêu chảy là cơ chế cơ thể thải độc và vi khuẩn ra ngoài. Việc dùng thuốc cầm tiêu chảy có thể khiến mầm bệnh bị giữ lại trong ruột, làm viêm nặng hơn hoặc gây biến chứng.

Bên cạnh đó, kháng sinh chỉ có tác dụng với vi khuẩn, trong khi phần lớn trường hợp viêm dạ dày ruột ở trẻ là do virus. Dùng kháng sinh không đúng cách có thể làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột, khiến tiêu chảy kéo dài hơn và tăng nguy cơ kháng thuốc sau này.

Lời khuyên:

• Không tự ý dùng thuốc.

• Chỉ sử dụng kháng sinh, men vi sinh hoặc thuốc cầm nôn khi có chỉ định cụ thể của bác sĩ nhi khoa.

Sai lầm 2: Ép trẻ ăn hoặc cho ăn sai loại thực phẩm

Khi trẻ bị viêm dạ dày ruột, hệ tiêu hóa đang bị tổn thương. Việc ép ăn hoặc cho ăn sai thực phẩm dễ gây nôn ói, đầy bụng, đau bụng nhiều hơn.

Một số cha mẹ lại nghĩ rằng cho trẻ uống sữa tươi, nước ép trái cây, nước ngọt có ga sẽ giúp bé có năng lượng, nhưng những loại này có thể làm tiêu chảy nặng hơn.

Lời khuyên:

• Trong giai đoạn nôn và tiêu chảy nhiều, nên cho trẻ nghỉ ăn 4–6 giờ đầu, chỉ bù nước và điện giải.

• Khi trẻ đỡ hơn, cho ăn cháo loãng, súp rau củ, khoai tây nghiền, chuối chín, bánh mì nướng.

• Tránh thực phẩm nhiều dầu mỡ, cay, sữa động vật nguyên kem và đồ ngọt.

• Cho ăn từng ít một, chia thành nhiều bữa nhỏ để ruột không bị quá tải.

Sai lầm 3: Không bù nước đúng cách

Mất nước là biến chứng nguy hiểm nhất của viêm dạ dày ruột ở trẻ em. Tuy nhiên, nhiều phụ huynh bù nước không đúng — chỉ cho trẻ uống nước lọc, nước trái cây, hoặc truyền dịch tại nhà mà không có hướng dẫn chuyên môn.

Nước lọc không đủ để bù lại lượng điện giải bị mất, còn nước ngọt có thể làm tình trạng tiêu chảy trầm trọng hơn.

Lời khuyên:

• Sử dụng Oresol (ORS) đúng cách, pha đúng tỷ lệ theo hướng dẫn trên bao bì.

• Cho trẻ uống từng ngụm nhỏ, chia nhiều lần, tránh uống quá nhanh gây nôn.

• Với trẻ bú mẹ, tiếp tục cho bú thường xuyên để bổ sung nước và dưỡng chất.

• Trẻ lớn có thể uống thêm nước canh, súp, nước cháo loãng để hỗ trợ hồi phục.

Sai lầm 4: Không theo dõi dấu hiệu mất nước và biến chứng

Một số cha mẹ chỉ tập trung giảm nôn, cắt tiêu chảy mà không nhận ra dấu hiệu mất nước.

Trẻ bị mất nước có thể biểu hiện:

• Môi khô, da nhăn, mắt trũng sâu.

• Đi tiểu ít hoặc không đi tiểu trong nhiều giờ.

• Mệt mỏi, thở nhanh, quấy khóc hoặc ngủ li bì.

Khi tình trạng mất nước nặng, trẻ có thể sốc giảm thể tích, tụt huyết áp và nguy hiểm tính mạng nếu không cấp cứu kịp thời.

Lời khuyên:

• Theo dõi lượng nước tiểu, màu nước tiểu, mức độ tỉnh táo của trẻ.

• Nếu trẻ không uống được, nôn nhiều, tiêu chảy nặng, có máu trong phân hoặc sốt cao, cần đưa đến bệnh viện ngay.

Sai lầm 5: Không giữ vệ sinh khi chăm sóc bé

Viêm dạ dày ruột là bệnh rất dễ lây lan, đặc biệt qua đường phân – miệng. Nếu không giữ vệ sinh tốt, người chăm sóc có thể bị lây nhiễm, hoặc trẻ bị tái nhiễm chéo.

Lời khuyên:

• Rửa tay bằng xà phòng sau khi thay tã, trước khi chế biến thức ăn và trước khi cho bé ăn.

• Dụng cụ ăn uống, bình sữa, muỗng, chén bát của trẻ cần được tráng nước sôi.

• Giặt riêng đồ của trẻ bị bệnh, phơi dưới nắng hoặc sấy khô hoàn toàn.

• Không cho trẻ đi học, đến nơi đông người cho đến khi hết hẳn tiêu chảy ít nhất 48 giờ.

3. Cách chăm sóc đúng khi trẻ bị viêm dạ dày ruột

Chăm sóc đúng cách giúp trẻ hồi phục nhanh, giảm nguy cơ biến chứng và tránh lây lan trong gia đình.

• Bù nước và điện giải: Sử dụng dung dịch Oresol, nước cháo loãng hoặc sữa mẹ.

• Chế độ ăn hợp lý: Dễ tiêu, ít chất béo, tránh đồ sống – lạnh.

• Nghỉ ngơi: Cho trẻ nằm nghiêng khi nôn để tránh sặc.

• Theo dõi liên tục: Ghi nhận số lần nôn, tiêu chảy, lượng nước uống và đi tiểu.

• Tái khám đúng hẹn nếu bác sĩ chỉ định hoặc nếu triệu chứng kéo dài trên 7 ngày.

4. Khi nào cần đưa trẻ đến bác sĩ

Cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi có các dấu hiệu sau:

• Trẻ dưới 6 tháng tuổi hoặc sút cân nhanh.

• Không uống được nước, nôn liên tục.

• Tiêu chảy trên 10 lần/ngày, có máu hoặc nhầy trong phân.

• Sốt cao trên 38,5°C, mắt trũng, khô môi, mệt mỏi nhiều.

• Bệnh kéo dài hơn 7 ngày không cải thiện.

5. Phòng ngừa viêm dạ dày ruột tái phát ở trẻ

Phòng bệnh luôn quan trọng hơn chữa bệnh. Cha mẹ có thể giảm nguy cơ tái phát bằng cách:

• Rửa tay thường xuyên cho cả bé và người chăm sóc.

• Ăn chín, uống sôi, không cho trẻ ăn thức ăn để qua đêm.

• Tiêm phòng đầy đủ, đặc biệt là vắc xin Rotavirus cho trẻ dưới 6 tháng tuổi.

• Dạy trẻ thói quen vệ sinh cá nhân, không mút tay, không uống nước lã.

• Bổ sung men vi sinh hoặc thực phẩm hỗ trợ tiêu hóa theo hướng dẫn của bác sĩ để cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột.

6. Lời khuyên từ Dược sĩ Wellcare

Viêm dạ dày ruột ở trẻ em là bệnh thường gặp, nhưng nếu cha mẹ chăm sóc đúng cách, bé sẽ hồi phục nhanh và không để lại di chứng. Điều quan trọng là không tự ý dùng thuốc, chú trọng bù nước, dinh dưỡng hợp lý và giữ vệ sinh trong suốt thời gian bệnh.

Wellcare Pharmacy – Đồng hành cùng sức khỏe gia đình bạn

Nhà thuốc Wellcare – Wellcare Pharmacy cung cấp các sản phẩm chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ hệ tiêu hóa và giúp trẻ bị táo bón điều trị hiệu quả. Liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn!

📞 Gọi ngay 0868.359.319 hoặc truy cập Fanpage Hệ thống Nhà thuốc Wellcare để nhận tư vấn miễn phí!