Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), viêm amidan nằm trong top 5 bệnh lý tai mũi họng thường gặp nhất, đặc biệt vào mùa lạnh hoặc thời điểm giao mùa.

1. Viêm amidan là gì?

Viêm amidan là tình trạng viêm nhiễm ở amidan – tổ chức lympho nằm ở hai bên thành họng, có vai trò như “lá chắn” đầu tiên ngăn chặn vi khuẩn và virus xâm nhập qua đường miệng, mũi.

Khi cơ thể bị tấn công bởi các tác nhân gây hại, amidan sẽ hoạt động mạnh mẽ để chống lại nhiễm trùng. Tuy nhiên, nếu bị quá tải hoặc suy yếu, amidan lại trở thành ổ viêm, sưng đỏ và đau rát.

Bệnh có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất là ở trẻ nhỏ và người có hệ miễn dịch yếu. Viêm amidan được chia thành hai dạng chính:

• Viêm amidan cấp tính: khởi phát nhanh, thường do nhiễm virus hoặc vi khuẩn.

• Viêm amidan mạn tính: tái đi tái lại nhiều lần, gây ảnh hưởng đến hô hấp và sức khỏe toàn thân.

2. Nguyên nhân gây viêm amidan

Có nhiều yếu tố dẫn đến viêm amidan, trong đó nhiễm trùng đường hô hấp trên là nguyên nhân phổ biến nhất. Một số nguyên nhân chính bao gồm:

• Virus: chiếm khoảng 60 – 70% các trường hợp, gồm virus cúm, adenovirus, rhinovirus, coronavirus…

• Vi khuẩn: thường gặp nhất là liên cầu khuẩn tan huyết nhóm A (Streptococcus pyogenes) – tác nhân gây viêm họng mủ và biến chứng thấp tim.

• Thay đổi thời tiết: đặc biệt khi nhiệt độ hạ thấp, độ ẩm giảm khiến niêm mạc họng khô và dễ nhiễm khuẩn.

• Ô nhiễm không khí, khói bụi, thuốc lá: làm tổn thương niêm mạc họng, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.

• Sức đề kháng yếu: gặp ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, người đang mắc bệnh mạn tính hoặc thiếu vitamin.

• Thói quen sinh hoạt: ăn đồ lạnh, nói to, thức khuya, uống ít nước cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

3. Dấu hiệu nhận biết viêm amidan

Triệu chứng của viêm amidan có thể khác nhau tùy mức độ cấp hay mạn tính, tuy nhiên thường có các biểu hiện:

3.1. Dấu hiệu viêm amidan cấp tính

• Đau rát họng, đặc biệt khi nuốt.

• Sốt cao 38 – 40°C, người mệt mỏi, nhức đầu.

• Hai bên amidan sưng to, đỏ rực, có thể thấy mủ trắng hoặc đốm vàng.

• Hơi thở hôi, giọng nói khàn hoặc nghẹt tiếng.

• Có thể kèm theo ho, chảy nước mũi, nghẹt mũi, nổi hạch ở cổ.

3.2. Dấu hiệu viêm amidan mạn tính

• Thường xuyên đau rát hoặc vướng họng.

• Hay ho khan kéo dài, nhất là buổi sáng.

• Hơi thở có mùi hôi khó chịu dù vệ sinh răng miệng tốt.

• Cảm giác nuốt vướng, cổ họng khô rát, khạc đờm thường xuyên.

• Mệt mỏi, chán ăn, ngủ ngáy hoặc khó thở khi ngủ (do amidan phì đại).

4. Viêm amidan có nguy hiểm không?

Phần lớn các trường hợp viêm amidan do virus có thể tự khỏi sau vài ngày nếu được nghỉ ngơi và chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, nếu bệnh do vi khuẩn hoặc để kéo dài không điều trị, có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm:

• Áp xe quanh amidan: hình thành khối mủ gây sưng, đau dữ dội, khó nuốt, thậm chí khó thở.

• Viêm tai giữa, viêm xoang: do ổ viêm lan rộng lên các cơ quan lân cận.

• Viêm thanh quản, viêm phế quản hoặc viêm phổi: nếu vi khuẩn xâm nhập sâu vào đường hô hấp.

• Biến chứng xa: viêm cầu thận, thấp khớp, thấp tim – thường do liên cầu khuẩn gây nên.

Vì vậy, viêm amidan không nên xem nhẹ, đặc biệt ở trẻ em và người có sức đề kháng yếu.

5. Chẩn đoán viêm amidan

Bác sĩ thường dựa vào thăm khám lâm sàng và một số xét nghiệm để xác định nguyên nhân gây bệnh:

• Khám họng: quan sát niêm mạc họng, kích thước amidan, có mủ hay không.

• Xét nghiệm phết họng: giúp xác định loại vi khuẩn gây bệnh (đặc biệt là liên cầu khuẩn).

• Xét nghiệm máu: đánh giá mức độ viêm và phản ứng miễn dịch của cơ thể.

Việc chẩn đoán chính xác rất quan trọng để lựa chọn hướng điều trị phù hợp – tránh dùng kháng sinh không cần thiết khi bệnh do virus.

6. Cách điều trị viêm amidan

6.1. Điều trị nội khoa

Phần lớn các ca viêm amidan có thể điều trị bằng thuốc và chăm sóc tại nhà:

• Thuốc hạ sốt, giảm đau: Paracetamol hoặc Ibuprofen.

• Thuốc kháng sinh (nếu do vi khuẩn): Amoxicillin, Cephalexin hoặc nhóm Macrolid nếu dị ứng Penicillin.

• Thuốc giảm viêm, sát khuẩn họng: dạng viên ngậm, xịt họng, súc họng giúp làm dịu và giảm đau rát.

• Uống nhiều nước ấm, hạn chế đồ lạnh, cay nóng.

• Nghỉ ngơi đủ, giữ ấm vùng cổ họng.

6.2. Điều trị ngoại khoa (phẫu thuật cắt amidan)

Bác sĩ có thể chỉ định cắt amidan khi:

• Bị viêm amidan mạn tính, tái phát ≥ 5 lần/năm.

• Amidan phì đại gây khó thở, nuốt vướng, ngáy to khi ngủ.

• Viêm amidan gây biến chứng áp xe quanh amidan hoặc nghi ngờ ung thư amidan.

Cắt amidan hiện nay được thực hiện bằng các phương pháp tiên tiến như dao plasma, laser hoặc coblator, ít đau, phục hồi nhanh, an toàn cao.

7. Cách chăm sóc và phòng ngừa viêm amidan

Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh. Bạn có thể giảm nguy cơ mắc viêm amidan bằng những thói quen đơn giản sau:

• Giữ ấm cơ thể, đặc biệt vùng cổ họng khi thời tiết lạnh.

• Đeo khẩu trang khi ra đường hoặc đến nơi đông người.

• Vệ sinh răng miệng sạch sẽ, đánh răng 2 lần mỗi ngày, súc miệng bằng nước muối sinh lý.

• Tránh hút thuốc lá và tiếp xúc khói bụi.

• Uống đủ nước, ăn nhiều rau xanh và trái cây giàu vitamin C để tăng sức đề kháng.

• Tập thể dục đều đặn và ngủ đủ giấc.

Đối với trẻ em, cha mẹ nên hướng dẫn con rửa tay thường xuyên, không dùng chung cốc hoặc thìa, và không để trẻ tiếp xúc với người đang bị viêm họng, cảm cúm.

8. Viêm amidan ở trẻ em và người lớn – có khác nhau không?

• Ở trẻ em, hệ miễn dịch còn yếu nên dễ mắc viêm amidan cấp, đặc biệt vào mùa lạnh. Trẻ thường sốt cao, quấy khóc, bỏ ăn và có thể xuất hiện co giật do sốt cao.

• Ở người lớn, bệnh hay chuyển sang dạng mạn tính, gây khô họng, ho kéo dài, hôi miệng và ngáy ngủ.

Cả hai nhóm đều cần được chăm sóc cẩn thận và tuân thủ điều trị theo hướng dẫn bác sĩ.

Kết luận

Viêm amidan là bệnh lý đường hô hấp trên phổ biến, có thể gặp quanh năm, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người có sức đề kháng yếu. Mặc dù phần lớn trường hợp không nguy hiểm, nhưng nếu chủ quan hoặc điều trị không đúng cách, bệnh có thể dẫn đến nhiều biến chứng phức tạp như viêm tai giữa, viêm xoang, áp xe quanh amidan hoặc thấp tim.

Vì vậy, khi có các dấu hiệu đau họng, sưng amidan, sốt, khó nuốt – bạn nên đi khám chuyên khoa tai mũi họng sớm, kết hợp chăm sóc tại nhà hợp lý, giữ ấm, vệ sinh họng sạch và nâng cao sức đề kháng để tránh tái phát.

Dung Dịch Xịt Họng Otosan Throat Spray giảm ho, đau họng – Chai 30ml

Dung Dịch Xịt Họng Otosan Throat Spray là giải pháp hữu hiệu giúp giảm nhanh các triệu chứng đau họng, rát họng, ho và viêm họng cấp tính. Sản phẩm được nhập khẩu chính hãng từ Italy, sử dụng các thành phần tự nhiên như tinh dầu cam hữu cơ, cỏ xạ hương trắng, betaglucan, chiết xuất hedge mustard và anethol. Những thành phần này không chỉ giúp làm dịu vùng họng bị kích ứng mà còn tạo lớp màng bảo vệ, ngăn ngừa tác động của vi khuẩn, virus và các tác nhân gây hại từ môi trường.

Wellcare Pharmacy – Đồng hành cùng sức khỏe gia đình bạn

Nhà thuốc Wellcare – Wellcare Pharmacy cung cấp các sản phẩm chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ hệ tiêu hóa và giúp trẻ bị táo bón điều trị hiệu quả. Liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn!

📞 Gọi ngay 0868.359.319 hoặc truy cập Fanpage Hệ thống Nhà thuốc Wellcare để nhận tư vấn miễn phí!