Viêm amidan là một trong những bệnh lý tai mũi họng thường gặp nhất, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người có sức đề kháng kém. Dù không phải bệnh nguy hiểm ngay lập tức, nhưng nếu không được điều trị và chăm sóc đúng cách, viêm amidan có thể chuyển sang mạn tính, tái đi tái lại nhiều lần. Vậy nguyên nhân gây viêm amidan là gì? Triệu chứng viêm amidan nhận biết ra sao và khi nào cần đi khám bác sĩ? Hãy cùng Nhà thuốc Wellcare tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Viêm amidan là gì?

Amidan là hai khối mô lympho nằm ở hai bên thành họng, có vai trò như “lá chắn miễn dịch đầu tiên” giúp cơ thể chống lại sự xâm nhập của vi khuẩn, virus qua đường miệng và đường hô hấp.

Viêm amidan là tình trạng viêm nhiễm xảy ra tại hai khối amidan này, gây sưng đỏ, đau rát họng và có thể kèm theo sốt, ho hoặc khàn tiếng. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng phổ biến nhất là ở trẻ em từ 3 – 10 tuổi do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện.

Có hai thể viêm amidan chính:

• Viêm amidan cấp tính: khởi phát đột ngột, triệu chứng rầm rộ, kéo dài từ vài ngày đến một tuần.

• Viêm amidan mạn tính: tái phát nhiều lần trong năm, amidan phì đại, dễ gây tắc nghẽn hô hấp và ngáy ngủ.

7 nguyên nhân phổ biến gây viêm amidan

1. Nhiễm virus và vi khuẩn

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm amidan. Các loại virus thường gặp bao gồm adenovirus, rhinovirus, virus cúm, virus Epstein-Barr,… Ngoài ra, liên cầu khuẩn tan huyết beta nhóm A (Streptococcus pyogenes) là loại vi khuẩn gây viêm amidan cấp mủ thường gặp nhất, đặc biệt ở trẻ nhỏ.

Khi bị nhiễm trùng, vi khuẩn và virus tấn công niêm mạc họng, khiến amidan sưng đỏ, đau rát và hình thành mủ.

2. Sức đề kháng suy giảm

Khi cơ thể yếu, thiếu ngủ, dinh dưỡng kém, hoặc đang mắc các bệnh mạn tính (đái tháo đường, viêm mũi xoang), sức đề kháng giảm sút khiến vi khuẩn, virus dễ xâm nhập và gây viêm. Trẻ em, người cao tuổi và phụ nữ mang thai là nhóm dễ mắc nhất.

3. Thời tiết thay đổi đột ngột

Sự thay đổi nhiệt độ và độ ẩm giữa các mùa (đặc biệt là từ thu sang đông) khiến niêm mạc họng bị khô, giảm khả năng tự bảo vệ. Đây là điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển và gây ra các đợt viêm amidan cấp.

4. Ô nhiễm môi trường và khói thuốc

Khói bụi, hóa chất công nghiệp, khói thuốc lá là tác nhân gây kích ứng niêm mạc họng, khiến amidan bị tổn thương, viêm tái phát nhiều lần. Đặc biệt, người thường xuyên tiếp xúc môi trường ô nhiễm hoặc hút thuốc chủ động – thụ động đều có nguy cơ cao.

5. Thói quen sinh hoạt không lành mạnh

Uống nước lạnh, ăn đồ cay nóng, nói to kéo dài, ngủ không đủ giấc hay không đeo khẩu trang khi ra ngoài là những thói quen khiến cổ họng dễ bị tổn thương, từ đó làm tăng nguy cơ viêm amidan.

6. Bệnh lý mũi xoang hoặc trào ngược dạ dày

Dịch mũi chảy ngược xuống họng trong viêm xoang, viêm mũi dị ứng hoặc dịch acid trào ngược từ dạ dày lên vùng hầu họng có thể gây kích thích và viêm nhiễm kéo dài tại amidan.

7. Không điều trị dứt điểm các bệnh đường hô hấp

Cảm lạnh, cảm cúm, viêm họng, viêm VA nếu không điều trị triệt để có thể dẫn đến viêm amidan cấp và tái phát nhiều lần.

Triệu chứng nhận biết viêm amidan

Triệu chứng viêm amidan thường khởi phát nhanh, dễ nhận biết. Tuy nhiên, mức độ có thể khác nhau tùy vào nguyên nhân gây bệnh và thể viêm.

1. Dấu hiệu của viêm amidan cấp tính

• Đau họng, rát họng, nuốt đau, đôi khi đau lan lên tai.

• Sốt nhẹ đến cao (38–39°C), kèm ớn lạnh, mệt mỏi.

• Amidan sưng đỏ, có thể thấy mủ trắng hoặc đốm vàng trên bề mặt.

• Hơi thở hôi, ho khan hoặc ho có đờm.

• Giọng nói khàn, khó nói hoặc mất tiếng tạm thời.

• Hạch góc hàm sưng đau, cổ họng vướng víu khó chịu.

2. Dấu hiệu của viêm amidan mạn tính

Khi bệnh chuyển sang mạn tính, triệu chứng thường âm ỉ, kéo dài, không rầm rộ như giai đoạn cấp:

• Cảm giác vướng họng, muốn khạc đờm liên tục.

• Hơi thở có mùi, giọng nói thay đổi nhẹ.

• Hay đau đầu, ngủ ngáy, ngủ không ngon giấc.

• Amidan phì đại, có thể gây tắc nghẽn đường thở, đặc biệt ở trẻ nhỏ.

• Viêm amidan mạn tính thường tái phát nhiều lần mỗi năm, nhất là khi thời tiết thay đổi.

Khi nào nên đi khám bác sĩ?

Bạn nên đến cơ sở y tế khi có một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

• Sốt cao trên 39°C hoặc đau họng kéo dài trên 5 ngày.

• Khó nuốt, khó thở, nói khàn lâu ngày.

• Amidan sưng to gây nghẹt thở khi ngủ.

• Viêm họng tái phát nhiều lần trong năm.

Không nên tự ý dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ, vì việc dùng sai thuốc hoặc không đủ liều dễ gây kháng thuốc, làm bệnh dai dẳng hơn.

Chẩn đoán viêm amidan

Bác sĩ sẽ chẩn đoán dựa vào:

• Khám lâm sàng: quan sát họng đỏ, amidan sưng, có mủ.

• Xét nghiệm dịch họng (test nhanh liên cầu khuẩn) để xác định nguyên nhân vi khuẩn.

• Công thức máu: giúp phân biệt viêm do virus hay vi khuẩn.

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định nội soi tai mũi họng để đánh giá mức độ viêm hoặc xem xét khả năng phẫu thuật cắt amidan nếu bệnh tái phát quá nhiều.

Điều trị viêm amidan: Khi nào cần dùng thuốc hoặc phẫu thuật?

Điều trị nội khoa

• Thuốc kháng sinh (khi xác định do vi khuẩn).

• Thuốc hạ sốt, giảm đau, chống viêm (Paracetamol, Ibuprofen…).

• Xịt họng, súc họng, dung dịch sát khuẩn để làm dịu niêm mạc họng.

• Thuốc giảm ho, long đờm, nếu có ho khan hoặc đờm đặc.

Phẫu thuật cắt amidan

Chỉ được chỉ định trong các trường hợp:

• Viêm amidan mạn tính tái phát ≥ 5 lần/năm.

• Amidan phì đại gây tắc nghẽn hô hấp (ngủ ngáy, ngưng thở khi ngủ).

• Có biến chứng tại chỗ hoặc xa do amidan gây ra.

Phẫu thuật cắt amidan hiện nay được thực hiện bằng nhiều phương pháp an toàn, ít đau, thời gian hồi phục nhanh.

Viêm amidan tuy là bệnh phổ biến nhưng nếu không phát hiện sớm và điều trị đúng, có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng. Việc nắm rõ nguyên nhân và triệu chứng của viêm amidan sẽ giúp bạn chủ động phòng ngừa và xử trí kịp thời, bảo vệ sức khỏe hô hấp cho cả gia đình.

Nếu bạn hoặc người thân thường xuyên bị đau họng, viêm tái phát nhiều lần, hãy đến cơ sở y tế uy tín hoặc Nhà thuốc Wellcare để được dược sĩ tư vấn hướng chăm sóc phù hợp.

Wellcare Pharmacy – Đồng hành cùng sức khỏe gia đình bạn

Nhà thuốc Wellcare – Wellcare Pharmacy cung cấp các sản phẩm chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ hệ tiêu hóa và giúp trẻ bị táo bón điều trị hiệu quả. Liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn!

📞 Gọi ngay 0868.359.319 hoặc truy cập Fanpage Hệ thống Nhà thuốc Wellcare để nhận tư vấn miễn phí!