Góc sức khoẻ, Bệnh thường gặp, Thông tin sức khỏe, Tiêu hóa
Vì sao thực phẩm không an toàn dễ khiến bạn mắc bệnh tiêu chảy?
Th10
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 70% các ca tiêu chảy cấp ở người lớn và trẻ em có nguyên nhân từ thực phẩm bẩn hoặc nhiễm khuẩn. Thực phẩm tưởng chừng vô hại hằng ngày nếu không được bảo quản, chế biến hoặc lựa chọn đúng cách có thể trở thành “kẻ thù” của đường ruột.
1. Tổng quan về mối liên hệ giữa thực phẩm và tiêu chảy
Thực phẩm và tiêu chảy là hai khái niệm có mối quan hệ chặt chẽ, đặc biệt trong bối cảnh an toàn vệ sinh thực phẩm đang là vấn đề nhức nhối hiện nay. Tiêu chảy là phản ứng tự nhiên của cơ thể khi hệ tiêu hóa bị tấn công bởi vi khuẩn, virus hoặc độc tố — mà phần lớn trong số đó đến từ thực phẩm không đảm bảo vệ sinh.
2. Thực phẩm không an toàn là gì?
Trước khi hiểu vì sao thực phẩm không an toàn gây tiêu chảy, chúng ta cần biết rõ khái niệm này.
Thực phẩm không an toàn là những loại thực phẩm:
Bị ô nhiễm vi sinh vật (vi khuẩn, virus, ký sinh trùng).
Chứa hóa chất độc hại như thuốc bảo vệ thực vật, kim loại nặng, phụ gia cấm.
Không được bảo quản hoặc chế biến đúng cách, khiến vi sinh vật phát triển mạnh.
Đã hết hạn sử dụng hoặc có dấu hiệu biến chất.
Khi sử dụng, các tác nhân này đi vào cơ thể, gây kích ứng và viêm nhiễm đường ruột, dẫn đến tiêu chảy, buồn nôn, nôn mửa và đau bụng.
3. Cơ chế gây tiêu chảy của thực phẩm không an toàn
Hầu hết các trường hợp tiêu chảy do thực phẩm xảy ra qua 3 cơ chế chính:
3.1. Nhiễm khuẩn và độc tố từ thực phẩm
Thực phẩm ôi thiu, thịt sống, hải sản tươi không rửa sạch là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn như Salmonella, E.coli, Campylobacter, Vibrio cholerae phát triển.
Khi xâm nhập cơ thể, các vi khuẩn này tiết độc tố kích thích ruột non và đại tràng, làm tăng tiết dịch, gây tiêu chảy cấp, phân lỏng, thậm chí lẫn máu.
3.2. Nhiễm virus qua thực phẩm
Virus như Rotavirus, Norovirus thường tồn tại trong thực phẩm chế biến sẵn, thực phẩm đường phố hoặc nước uống nhiễm bẩn.
Khi xâm nhập cơ thể, chúng làm tổn thương niêm mạc ruột, gây rối loạn hấp thu và tăng nhu động ruột, dẫn đến tiêu chảy.
3.3. Nhiễm ký sinh trùng
Rau sống, thịt tái hoặc cá chưa nấu chín có thể chứa ký sinh trùng Giardia lamblia, Entamoeba histolytica.
Những ký sinh trùng này gây viêm ruột, đau bụng, tiêu chảy kéo dài, thậm chí suy dinh dưỡng nếu không được điều trị đúng.
4. Các nhóm thực phẩm dễ gây tiêu chảy nếu không an toàn
4.1. Thịt, cá, trứng và hải sản
Đây là nhóm dễ nhiễm khuẩn E.coli, Salmonella, Vibrio parahaemolyticus nếu bảo quản kém hoặc không nấu chín kỹ.
Thịt tái, trứng lòng đào, hải sản sống là “ổ chứa” mầm bệnh phổ biến.
Thức ăn để lâu ngoài nhiệt độ phòng dễ lên men, gây tiêu chảy ngay sau khi ăn.
4.2. Rau sống, gỏi, salad
Rau sống thường rửa không kỹ hoặc bị tưới bằng nước nhiễm khuẩn, mang theo vi sinh vật, trứng giun, sán.
Khi ăn vào, các tác nhân này bám vào thành ruột, gây viêm ruột, tiêu chảy kéo dài.
Gỏi cá, nộm chưa chín cũng là nguồn lây nhiễm ký sinh trùng nguy hiểm.
4.3. Thực phẩm chế biến sẵn và đồ ăn đường phố
Thực phẩm để lâu, không được hâm nóng kỹ hoặc tiếp xúc với bụi bẩn, côn trùng.
Dầu chiên đi chiên lại nhiều lần sinh ra chất oxy hóa, gây kích ứng niêm mạc ruột.
Các món nước chấm, rau sống kèm theo không đảm bảo dễ gây ngộ độc thực phẩm và tiêu chảy cấp.
4.4. Nước uống không đảm bảo vệ sinh
Nước chưa đun sôi, nước đá, nước đóng chai kém chất lượng có thể chứa vi khuẩn, virus hoặc kim loại nặng.
Dùng thường xuyên dẫn đến rối loạn tiêu hóa, viêm dạ dày, tiêu chảy mạn tính.
5. Dấu hiệu nhận biết tiêu chảy do thực phẩm
Khi bị tiêu chảy do thực phẩm không an toàn, người bệnh thường xuất hiện các triệu chứng sau:
Đi ngoài phân lỏng, nhiều nước, có thể kèm nhầy hoặc máu.
Đau bụng, quặn thắt vùng rốn hoặc hạ vị.
Buồn nôn, nôn mửa, chán ăn.
Sốt nhẹ hoặc sốt cao (trong trường hợp nhiễm khuẩn).
Mệt mỏi, khát nước, khô miệng – dấu hiệu mất nước.
Triệu chứng thường xuất hiện sau khi ăn 2–6 giờ hoặc muộn hơn tùy loại thực phẩm và tác nhân gây bệnh.
6. Hậu quả của việc ăn thực phẩm không an toàn gây tiêu chảy
6.1. Mất nước và rối loạn điện giải
Tiêu chảy làm mất lượng lớn nước và khoáng chất như natri, kali. Nếu không bù nước kịp thời, người bệnh có thể sốc, trụy tim mạch hoặc suy thận cấp.
6.2. Suy dinh dưỡng và giảm hấp thu
Nhiễm khuẩn đường ruột khiến niêm mạc ruột bị tổn thương, dẫn đến rối loạn hấp thu chất dinh dưỡng, khiến cơ thể suy nhược, đặc biệt ở trẻ em.
6.3. Nguy cơ biến chứng nặng
Một số vi khuẩn như E.coli O157:H7 có thể gây biến chứng viêm thận, tan máu, thậm chí tử vong nếu không điều trị đúng.
6.4. Tác động lâu dài đến hệ tiêu hóa
Sau khi khỏi bệnh, người bệnh có thể gặp hội chứng ruột kích thích sau nhiễm khuẩn (PI-IBS), gây đầy bụng, tiêu chảy tái phát, rối loạn tiêu hóa kéo dài.
7. Phòng tránh tiêu chảy do thực phẩm không an toàn
7.1. Ăn chín, uống sôi
Đây là nguyên tắc cốt lõi trong phòng ngừa tiêu chảy.
Không ăn đồ sống, tái; hâm nóng kỹ lại thức ăn thừa trước khi dùng.
7.2. Chọn nguồn thực phẩm rõ ràng
Mua thực phẩm có nguồn gốc, kiểm định vệ sinh an toàn thực phẩm.
Tránh thực phẩm bán dọc đường, không có bao bì hoặc dấu chứng nhận.
7.3. Giữ gìn vệ sinh khi chế biến
Rửa tay sạch trước khi nấu và sau khi đi vệ sinh.
Dụng cụ cắt sống – chín nên được tách riêng để tránh lây chéo.
Dùng nước sạch rửa rau quả, ngâm nước muối loãng ít nhất 15 phút.
7.4. Bảo quản thực phẩm đúng cách
Bảo quản thực phẩm trong tủ lạnh ở nhiệt độ phù hợp.
Không để thức ăn ngoài trời quá 2 giờ.
Không dùng lại thực phẩm có dấu hiệu ôi, chua, mốc hoặc đổi màu.
7.5. Nâng cao ý thức cộng đồng
Tuyên truyền về an toàn vệ sinh thực phẩm tại trường học, nơi làm việc.
Hạn chế sử dụng chất cấm, phụ gia độc hại trong chế biến.
8. Khi nào cần đi khám bác sĩ?
Nếu sau khi ăn, bạn có các dấu hiệu sau, cần đến cơ sở y tế ngay:
Tiêu chảy kéo dài trên 2 ngày không giảm.
Sốt cao > 38,5°C, nôn mửa liên tục.
Phân có máu, đau bụng dữ dội.
Trẻ nhỏ hoặc người già có biểu hiện mất nước nặng, li bì.
Bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm phân, điện giải hoặc soi ký sinh trùng để xác định nguyên nhân và điều trị đúng hướng.
ENTEROVITAL cân bằng và phục hồi hệ vi sinh đường ruột – Hộp 10 gói
Wellcare Pharmacy – Đồng hành cùng sức khỏe gia đình bạn
Nhà thuốc Wellcare – Wellcare Pharmacy cung cấp các sản phẩm chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ hệ tiêu hóa và giúp trẻ bị táo bón điều trị hiệu quả. Liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn!
📞 Gọi ngay 0868.359.319 hoặc truy cập Fanpage Hệ thống Nhà thuốc Wellcare để nhận tư vấn miễn phí!
