1. Tổng quan về viêm dạ dày ruột ở trẻ em

Viêm dạ dày ruột ở trẻ em là tình trạng viêm nhiễm niêm mạc dạ dày và ruột non, thường gây ra các triệu chứng như nôn mửa, tiêu chảy, đau bụng, sốt, mất nước. Bệnh có thể do virus, vi khuẩn hoặc ký sinh trùng gây ra, phổ biến nhất là do virus Rota ở trẻ dưới 5 tuổi.

Tình trạng này xuất hiện quanh năm nhưng thường tăng cao vào mùa mưa và mùa lạnh – thời điểm virus, vi khuẩn dễ lây lan qua đường tiêu hóa. Phần lớn các trường hợp là nhẹ và có thể tự khỏi sau vài ngày, tuy nhiên một số trẻ có thể bị mất nước nặng, cần nhập viện để điều trị.

2. Nguyên nhân gây viêm dạ dày ruột ở trẻ em

2.1. Do virus

Virus là nguyên nhân hàng đầu gây viêm dạ dày ruột ở trẻ, đặc biệt là:

• Rotavirus: thường gặp ở trẻ dưới 5 tuổi, gây tiêu chảy nặng kèm nôn và sốt.

• Norovirus: lây lan nhanh trong cộng đồng, dễ bùng phát ở trường học, nhà trẻ.

• Adenovirus và Astrovirus: gây tiêu chảy mức độ nhẹ đến trung bình.

Virus xâm nhập vào cơ thể qua đường miệng – phân, thường do:

• Ăn uống thực phẩm nhiễm bẩn.

• Dùng chung đồ chơi, vật dụng cá nhân với trẻ bị bệnh.

• Không rửa tay kỹ sau khi đi vệ sinh hoặc thay tã.

2.2. Do vi khuẩn

Một số loại vi khuẩn có thể gây viêm dạ dày ruột như:

• Salmonella, Shigella, E. coli, Campylobacter.

• Staphylococcus aureus và Clostridium perfringens: thường gây ngộ độc thực phẩm do ăn thức ăn để lâu, không được bảo quản đúng cách.

Vi khuẩn có thể tiết ra độc tố làm tổn thương niêm mạc ruột, dẫn đến nôn ói và tiêu chảy kéo dài.

2.3. Do ký sinh trùng

Các ký sinh trùng như Giardia lamblia, Entamoeba histolytica có thể gây bệnh nếu trẻ uống nước hoặc ăn thực phẩm bị nhiễm mầm bệnh. Dạng viêm này thường kéo dài và dễ gây suy dinh dưỡng nếu không điều trị kịp thời.

2.4. Nguyên nhân khác

Ngoài tác nhân nhiễm trùng, một số yếu tố có thể khiến trẻ dễ mắc bệnh hơn:

• Hệ tiêu hóa còn non yếu, đặc biệt ở trẻ dưới 2 tuổi.

• Thói quen mút tay, ngậm đồ vật.

• Ăn thức ăn sống, chưa chín kỹ.

• Dùng kháng sinh kéo dài làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột.

3. Triệu chứng của viêm dạ dày ruột ở trẻ em

Biểu hiện của viêm dạ dày ruột thay đổi tùy nguyên nhân và mức độ bệnh, song các triệu chứng thường gặp bao gồm:

3.1. Nôn và buồn nôn

Trẻ có thể nôn nhiều lần, đặc biệt trong 1 – 2 ngày đầu. Nôn làm trẻ mất nước nhanh và mệt mỏi.

3.2. Tiêu chảy

Phân lỏng, nhiều nước, có thể lẫn nhầy hoặc máu. Trẻ có thể đi ngoài 3 – 10 lần/ngày, thậm chí nhiều hơn trong trường hợp nặng.

3.3. Đau bụng, chướng bụng

Trẻ than đau vùng quanh rốn hoặc bụng dưới, đôi khi quằn quại, kèm theo đầy hơi.

3.4. Sốt

Nhiều trẻ có sốt nhẹ đến trung bình (37,5 – 39°C), đặc biệt khi nguyên nhân là virus.

3.5. Mất nước

Mất nước là biến chứng nguy hiểm nhất. Dấu hiệu nhận biết gồm:

• Môi khô, da nhăn, mắt trũng.

• Trẻ khát nước nhiều hoặc mệt lả.

• Đi tiểu ít hoặc không đi tiểu trong 6 giờ.

• Quấy khóc, lờ đờ, ngủ li bì.

Nếu xuất hiện các dấu hiệu này, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay để được bù nước và điện giải kịp thời.

4. Cách chẩn đoán viêm dạ dày ruột ở trẻ em

Bác sĩ sẽ khai thác triệu chứng, tiền sử ăn uống và thăm khám lâm sàng. Một số xét nghiệm có thể được chỉ định để xác định nguyên nhân:

• Xét nghiệm phân: tìm virus, vi khuẩn, ký sinh trùng.

• Cấy phân: xác định loại vi khuẩn gây bệnh.

• Xét nghiệm máu: đánh giá tình trạng mất nước, điện giải.

• Test nhanh Rotavirus: thường được dùng trong các ca nghi ngờ nhiễm virus.

5. Phương pháp điều trị viêm dạ dày ruột ở trẻ em

Phần lớn các trường hợp viêm dạ dày ruột là do virus và tự khỏi sau 3–7 ngày. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất là phòng và điều trị mất nước.

5.1. Bù nước và điện giải

• Cho trẻ uống oresol (ORS) đúng cách theo hướng dẫn.

• Nếu trẻ nôn nhiều, nên cho uống từng ngụm nhỏ, chia nhiều lần.

• Với trẻ bú mẹ: tiếp tục cho bú thường xuyên để cung cấp nước và dinh dưỡng.

• Trường hợp mất nước nặng hoặc trẻ không uống được, cần truyền dịch tại bệnh viện.

5.2. Dinh dưỡng hợp lý

• Cho trẻ ăn thức ăn mềm, dễ tiêu như cháo loãng, súp, sữa chua.

• Tránh các thực phẩm nhiều dầu mỡ, đồ ngọt, nước có gas.

• Không ép trẻ ăn nếu đang nôn, nhưng cần đảm bảo đủ nước và năng lượng.

5.3. Thuốc điều trị

• Không tự ý dùng kháng sinh, trừ khi bác sĩ xác định nguyên nhân do vi khuẩn.

• Có thể dùng men vi sinh (probiotic) để hỗ trợ cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột.

• Thuốc hạ sốt (paracetamol) có thể dùng nếu trẻ sốt > 38,5°C.

• Thuốc chống nôn hoặc chống tiêu chảy chỉ được dùng khi có chỉ định của bác sĩ.

5.4. Điều trị tại bệnh viện

Trẻ cần nhập viện khi có một trong các dấu hiệu:

• Mất nước nặng, lờ đờ, không uống được.

• Nôn liên tục, không giữ được nước.

• Tiêu chảy kéo dài trên 10 lần/ngày hoặc có máu trong phân.

• Sốt cao liên tục > 39°C.

• Trẻ sơ sinh hoặc dưới 6 tháng tuổi bị bệnh.

6. Phòng ngừa viêm dạ dày ruột ở trẻ em

6.1. Tiêm phòng Rotavirus

Tiêm vắc xin phòng Rotavirus là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất cho trẻ nhỏ, giúp giảm đáng kể số ca tiêu chảy nặng phải nhập viện.

6.2. Giữ vệ sinh cá nhân và môi trường

• Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh hoặc thay tã.

• Dạy trẻ không ngậm đồ chơi, không mút tay.

• Vệ sinh đồ chơi, vật dụng ăn uống thường xuyên.

6.3. Ăn uống an toàn

• Thức ăn cần được nấu chín kỹ, ăn ngay sau khi nấu.

• Không cho trẻ ăn thực phẩm để qua đêm hoặc chưa được bảo quản đúng cách.

• Uống nước đun sôi để nguội, tránh nước chưa qua xử lý.

6.4. Tăng cường miễn dịch cho trẻ

Một hệ tiêu hóa khỏe mạnh sẽ giúp trẻ ít mắc bệnh hơn. Cha mẹ có thể:

• Duy trì chế độ ăn cân đối, bổ sung rau xanh, trái cây.

• Cho trẻ dùng men vi sinh hoặc sữa chua giúp tăng lợi khuẩn đường ruột.

• Đảm bảo trẻ ngủ đủ giấc và vận động nhẹ nhàng hằng ngày.

7. Khi nào cần đưa trẻ đến bác sĩ?

Cha mẹ cần nhanh chóng đưa trẻ đi khám khi:

• Trẻ bị tiêu chảy hoặc nôn kéo dài trên 2 ngày.

• Có dấu hiệu mất nước rõ rệt.

• Phân có máu, màu đen hoặc có mùi hôi nặng.

• Trẻ không ăn uống được, hoặc có biểu hiện li bì, khó đánh thức.

• Sốt cao, co giật, hoặc đau bụng dữ dội.

Việc đưa trẻ đến cơ sở y tế sớm giúp chẩn đoán đúng nguyên nhân và điều trị kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm như sốc do mất nước, nhiễm khuẩn huyết hoặc suy dinh dưỡng kéo dài.

Wellcare Pharmacy – Đồng hành cùng sức khỏe gia đình bạn

Nhà thuốc Wellcare – Wellcare Pharmacy cung cấp các sản phẩm chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ hệ tiêu hóa và giúp trẻ bị táo bón điều trị hiệu quả. Liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn!

📞 Gọi ngay 0868.359.319 hoặc truy cập Fanpage Hệ thống Nhà thuốc Wellcare để nhận tư vấn miễn phí!